Litania do świętego Mikołaja - tekst i nowenna

Opracowała: Agnieszka Rybarczyk · stan na 29.10.2026

Spis treści

Litania do świętego Mikołaja to modlitwa prywatna złożona z kilkunastu wezwań do biskupa Miry w Licji, z odpowiedzią „módl się za nami”. Można ją odmawiać przez cały rok, najczęściej jednak w nowennie od 27 listopada do 5 grudnia, przed wspomnieniem 6 grudnia wpisanym do Martyrologium Romanum. Poniżej pełny tekst, modlitwy i plan nowenny dzień po dniu.

Litania do świętego Mikołaja - tekst do odmawiania

Litania do świętego Mikołaja to modlitwa wezwań, charakteryzująca się stałym otwarciem od Kyrie i wezwań do Trójcy Świętej, ciągiem tytułów świętego z odpowiedzią „módl się za nami” oraz zakończeniem „Baranku Boży” i modlitwą końcową. Nie jest tekstem liturgicznym. Służy modlitwie prywatnej i rodzinnej, a jej wydania w modlitewnikach wymagają zgody biskupa (KPK kan. 826 §3, 1983).

Tekst poniżej ułożyłam z wezwań, które powtarzają się w dawnych polskich modlitewnikach, w klasycznym schemacie litanii. Jeśli chcesz odmawiać litanię z grupą, sięgnij po modlitewnik z imprimatur, czyli z wydrukowaną zgodą kościelną.

Jak brzmi litania do świętego Mikołaja?

Litania zaczyna się od prośby o zmiłowanie, przechodzi przez wezwania do Boga, Maryi i Mikołaja, a kończy Barankiem Bożym i modlitwą. Odpowiedzi podaję po przecinku.

• Kyrie elejson, Chryste elejson, Kyrie elejson.
• Chryste, usłysz nas. Chryste, wysłuchaj nas.
• Ojcze z nieba, Boże, zmiłuj się nad nami.
• Synu, Odkupicielu świata, Boże, zmiłuj się nad nami.
• Duchu Święty, Boże, zmiłuj się nad nami.
• Święta Trójco, Jedyny Boże, zmiłuj się nad nami.
• Święta Maryjo, Królowo wszystkich Świętych, módl się za nami.
• Święty Mikołaju, módl się za nami.
• Biskupie Miry w Licji, módl się za nami.
• Pasterzu wierny swojej owczarni, módl się za nami.
• Miłośniku modlitwy i postu, módl się za nami.
• Opiekunie ubogich, módl się za nami.
• Obrońco niewinnie skazanych, módl się za nami.
• Ojcze sierot i wdów, módl się za nami.
• Wspomożycielu panien w biedzie, módl się za nami.
• Darczyńco pomagający w ukryciu, módl się za nami.
• Opiekunie dzieci, módl się za nami.
• Patronie żeglarzy i rybaków, módl się za nami.
• Patronie podróżnych i flisaków, módl się za nami.
• Pocieszycielu strapionych, módl się za nami.
• Baranku Boży, który gładzisz grzechy świata, przepuść nam, Panie.
• Baranku Boży, który gładzisz grzechy świata, wysłuchaj nas, Panie.
• Baranku Boży, który gładzisz grzechy świata, zmiłuj się nad nami.
• K: Módl się za nami, święty Mikołaju. W: Abyśmy się stali godnymi obietnic Chrystusowych.
• Módlmy się: Boże, Ty uczyniłeś świętego biskupa Mikołaja dobrym pasterzem i hojnym opiekunem ubogich. Za jego wstawiennictwem strzeż nas w niebezpieczeństwach i naucz dzielić się z potrzebującymi tak, jak on to czynił. Przez Chrystusa, Pana naszego. Amen.

Modlitwa końcowa w tej wersji to moja parafraza myśli kolekty z Mszału Rzymskiego na 6 grudnia, która prosi o ochronę w niebezpieczeństwach przez wstawiennictwo biskupa Mikołaja. Dokładne brzmienie kolekty znajdziesz w mszaliku na ten dzień.

Budowa litanii: wezwania i odpowiedzi

Litania ma pięć części, a każda ma stałą odpowiedź. We dwoje: jedna osoba czyta wezwania, druga odpowiada.

1. Kyrie i „Chryste, usłysz nas” - wołanie o zmiłowanie, powtarzane za prowadzącym.
2. Wezwania do Trójcy Świętej - odpowiedź „zmiłuj się nad nami”, bo modlitwa kieruje się do Boga.
3. Wezwanie do Maryi i wezwania do świętego - odpowiedź „módl się za nami”, bo święty wstawia się za nami, a nie udziela łaski sam z siebie.
4. Trzykrotne „Baranku Boży” - z odpowiedziami „przepuść nam, Panie”, „wysłuchaj nas, Panie”, „zmiłuj się nad nami”.
5. Werset, odpowiedź i modlitwa końcowa - zamknięcie, po którym można dodać własną intencję.

Wezwania litanii a życie biskupa Miry

Z lektury dawnych modlitewników wynika prosta zasada: każde wezwanie odsyła do konkretnej opowieści z tradycji. „Wspomożyciel panien” i „darczyńca w ukryciu” to echo legendy o trzech posagach. „Patron żeglarzy” przypomina opowieści o uciszeniu burzy. „Obrońca niewinnie skazanych” nawiązuje do przekazów o wstawiennictwie biskupa za skazanymi. Te historie należą do tradycji hagiograficznej, nie do udokumentowanej biografii.

Jak brzmi modlitwa do świętego Mikołaja?

Modlitwa do świętego Mikołaja to krótka prośba o jego wstawiennictwo u Boga, najczęściej za dzieci, ubogich i podróżnych. Nie ma jednego obowiązkowego tekstu. Kościół uczy, że święci wstawiają się za nami u Ojca (KKK 956, 1994), więc wystarczą proste słowa wypowiedziane z wiarą, także własne, bez formułki z modlitewnika.

Krótka modlitwa, którą można odmówić w każdej chwili:

Święty Mikołaju, biskupie Miry, który pomagałeś potrzebującym w ukryciu, wstawiaj się za mną u Boga. Naucz mnie hojności bez rozgłosu i dobroci dla tych, których nikt nie zauważa. Amen.

Czy jest modlitwa do św. Mikołaja dla dzieci?

Tak. Najprościej odmówić ją wieczorem 5 grudnia, przed snem, kiedy dzieci czekają na poranek. Kilka zdań wystarczy:

Święty Mikołaju, dziękuję, że byłeś dobry dla dzieci i biednych. Pomóż mi jutro cieszyć się prezentem i pamiętać o tych, którzy nic nie dostaną. Módl się za moją rodzinę. Amen.

Modlitwa w potrzebie i w podróży

Do patrona żeglarzy i podróżnych zwracają się kierowcy i wszyscy przed dłuższą drogą:

Święty Mikołaju, opiekunie podróżnych, wstawiaj się za mną w drodze. Proś Boga, abym dojechał bezpiecznie, był uważny i cierpliwy wobec innych. Amen.

Kiedy ludzie najczęściej sięgają po modlitwę do Mikołaja:

• Wieczór 5 grudnia - modlitwa rodzinna z dziećmi przed wspomnieniem świętego.
• Wyjazd w trasę lub rejs - prośba o bezpieczną podróż, zgodna z patronatem nad żeglarzami.
• Kłopoty finansowe w rodzinie - nawiązanie do legendy o pomocy ubogiej rodzinie.
• Chrzest lub imieniny Mikołaja - modlitwa za osobę noszącą imię świętego.

Dlaczego katolicy proszą świętych o wstawiennictwo?

Katolicy proszą świętych o wstawiennictwo, bo wierzą we wspólnotę Kościoła na ziemi i w niebie. Święty nie zastępuje Chrystusa, jedynego Pośrednika, tylko modli się razem z nami.

Święci, ściślej zjednoczeni z Chrystusem, nie przestają wstawiać się za nami u Ojca, ofiarując zasługi zdobyte na ziemi przez jedynego Pośrednika, Jezusa Chrystusa (parafraza). - Katechizm Kościoła Katolickiego, nr 956, 1994

Kościół od początku czcił pamięć apostołów i męczenników, a następnie innych świętych, i pobożnie prosił o ich wstawiennictwo (parafraza). - Sobór Watykański II, Konstytucja dogmatyczna Lumen gentium, nr 50, 1964

Nowenna do świętego Mikołaja - 9 dni przed 6 grudnia

Nowenna do świętego Mikołaja to dziewięciodniowa modlitwa prywatna odmawiana zwykle od 27 listopada do 5 grudnia, tak aby zakończyć ją w wigilię wspomnienia 6 grudnia. Każdy dzień zajmuje około 10 minut: rozważanie, intencja, modlitwa do świętego, Ojcze nasz, Zdrowaś Maryjo i Chwała Ojcu. Nowenna należy do pobożności ludowej, nie jest obowiązkiem (KKK 1674-1676).

Kiedy zacząć nowennę do św. Mikołaja?

Zacznij 27 listopada, wtedy dziewiąty dzień wypada 5 grudnia. Jeśli spóźnisz się o dzień czy dwa, nic się nie dzieje: możesz zakończyć 6 grudnia albo odmówić dwa dni razem. Gdy 6 grudnia wypada w niedzielę Adwentu, liturgia daje pierwszeństwo niedzieli i wspomnienia świętego nie obchodzi się wtedy we Mszy. Dzień tygodnia w danym roku sprawdzisz w kalendarzu liturgicznym swojej diecezji.

Jak wygląda jeden dzień nowenny?

Jeden dzień nowenny ma sześć kroków, w tej kolejności:

1. Znak krzyża i krótka chwila ciszy, żeby odłożyć bieżące sprawy.
2. Rozważanie - jedno zdanie o życiu świętego lub fragment Pisma, np. Mt 6,3-4 o jałmużnie dawanej w ukryciu.
3. Intencja dnia wypowiedziana na głos (propozycje w tabeli niżej).
4. Modlitwa do świętego Mikołaja albo cała litania, jeśli jest czas.
5. Ojcze nasz, Zdrowaś Maryjo i Chwała Ojcu.
6. Postanowienie na dzień, np. drobna pomoc komuś bez mówienia o tym.

Jakie intencje wybrać na 9 dni nowenny?

Propozycja oparta na patronatach świętego:

Dzień	Data	Intencja
1	27 listopada	Dzieci w rodzinie
2	28 listopada	Ubodzy i bezdomni
3	29 listopada	Podróżni i kierowcy
4	30 listopada	Rodzice i małżeństwa
5	1 grudnia	Chorzy i samotni
6	2 grudnia	Duszpasterze i biskupi
7	3 grudnia	Niesłusznie oskarżeni
8	4 grudnia	Pracujący na morzu i w transporcie
9	5 grudnia	Dziękczynienie za otrzymane dobro

Nowenna z dziećmi: jak ją uprościć?

Z dziećmi nowennę najlepiej skrócić do 3-4 minut dziennie. Sprawdzają się takie uproszczenia:

• Jedna krótka modlitwa do świętego zamiast całej litanii.
• Kalendarz z dziewięcioma okienkami, w których dziecko rysuje intencję dnia.
• Jedno „dobre zadanie” dziennie, np. podzielenie się słodyczami z rodzeństwem.
• Wspólne Zdrowaś Maryjo na koniec, odmawiane przez całą rodzinę.

Kim był święty Mikołaj z Miry?

Święty Mikołaj był biskupem Miry w Licji, na terenie dzisiejszej Turcji, w IV wieku. Martyrologium Romanum (2004) wspomina go 6 grudnia. W 1087 roku relikwie przeniesiono do Bari we Włoszech. Większość popularnych opowieści, w tym legenda o trzech posagach, pochodzi z późniejszej tradycji, a nie z dokumentów z jego epoki.

Co wiemy na pewno, a co jest tradycją?

O Mikołaju nie zachowały się źródła spisane za jego życia, dlatego rozdzielam trzy warstwy:

Warstwa	Co obejmuje	Na czym się opiera
Fakt kultu	Biskup Miry, IV wiek, wspomnienie 6 grudnia, relikwie w Bari od 1087 r.	Martyrologium Romanum, historia translacji relikwii
Tradycja hagiograficzna	Trzy posagi, uciszenie burzy, obrona skazanych, udział w soborze nicejskim (325)	Późniejsze żywoty, m.in. Złota legenda Jakuba de Voragine
Postać popkultury	Czerwony płaszcz, renifery, biegun północny	Folklor i reklama XIX-XX wieku

Najczęstsze pomyłki przy tej postaci:

• Mylenie z św. Mikołajem z Tolentino, średniowiecznym augustianinem czczonym 10 września.
• Podawanie dokładnej daty urodzin i śmierci, której żadne pewne źródło nie potwierdza.
• Traktowanie legendy o posagach jak udokumentowanego zdarzenia.

Relikwie świętego Mikołaja w Bari

Relikwie spoczywają w Bazylice św. Mikołaja w Bari, dokąd w 1087 roku przywieźli je z Miry żeglarze z tego miasta. Część szczątków, według tradycji, trafiła później do Wenecji. Do Bari pielgrzymują zarówno katolicy, jak i prawosławni.

Skąd zwyczaj prezentów 6 grudnia?

Zwyczaj prezentów wyrasta z legendy o trzech posagach, spisanej m.in. w Złotej legendzie Jakuba de Voragine z XIII wieku (ok. 1260). Według niej biskup nocą wrzucił do domu ubogiego ojca trzy sakiewki złota, by jego córki mogły wyjść za mąż. Pomoc w ukryciu przerodziła się w zwyczaj podarunków dla dzieci w noc przed wspomnieniem.

Czego patronem jest święty Mikołaj?

Święty Mikołaj jest patronem dzieci, żeglarzy, rybaków, kupców, piekarzy, panien na wydaniu i flisaków, a także wielu miast i kościołów w Polsce. Jego wspomnienie liturgiczne przypada 6 grudnia według Martyrologium Romanum. Czczą go zarówno katolicy, jak i Kościoły wschodnie, gdzie należy do najpopularniejszych świętych.

Jakie zawody i grupy mają go za patrona?

Lista patronatów wynika wprost z opowieści tradycji:

• Dzieci - z legend o opiece nad najmłodszymi i ze zwyczaju prezentów.
• Żeglarze i rybacy - z opowieści o uciszeniu burzy na morzu.
• Flisacy - w Polsce patronat morski przeszedł na spław rzeczny, stąd kościoły św. Mikołaja nad Wisłą.
• Kupcy i piekarze - przez związek z Mirą jako portem i opowieści o chlebie w czasie głodu.
• Panny na wydaniu - z legendy o trzech posagach.
• Więźniowie i niesłusznie oskarżeni - z przekazów o obronie skazanych.

Czy św. Mikołaj jest jednym z Czternastu Wspomożycieli?

Nie. Mikołaja nie ma w gronie Czternastu Świętych Wspomożycieli i ich patronaty, choć w potrzebach wierni zwracają się do niego podobnie. Do Wspomożycieli należą m.in. św. Błażej, św. Barbara, św. Krzysztof i św. Wit. Ten ostatni jest patronem rogozińskiej fary, a jego wspomnienie przypada 15 czerwca.

Jaka jest litania do Wszystkich Świętych?

Litania do Wszystkich Świętych to jedna z najstarszych litanii Kościoła, charakteryzująca się wezwaniami do Maryi, aniołów, apostołów, męczenników, biskupów, zakonników i dziewic. Kościół śpiewa ją m.in. w Wigilię Paschalną i podczas święceń. W tradycyjnym brzmieniu zawiera wezwanie „Święty Mikołaju, módl się za nami” wśród świętych biskupów.

Gdzie Kościół śpiewa Litanię do Wszystkich Świętych?

Litania do Wszystkich Świętych ma stałe miejsce w liturgii, czym różni się od litanii do pojedynczych świętych:

• Wigilia Paschalna - śpiewana przed poświęceniem wody chrzcielnej.
• Święcenia diakonatu, prezbiteratu i biskupstwa - kandydaci leżą krzyżem, a wspólnota śpiewa litanię.
• Poświęcenie kościoła i ołtarza - jako część obrzędu.
• Śluby wieczyste i konsekracja dziewic - w obrzędach profesji.

Nie myl jej z uroczystością Wszystkich Świętych 1 listopada.

Ile jest litanii do Maryi?

Do publicznego odmawiania w całym Kościele zatwierdzona jest jedna litania maryjna: Litania Loretańska. W Polsce zawiera dodatkowe wezwania, m.in. „Królowo Polski”, a w czerwcu 2020 r. Stolica Apostolska dodała trzy nowe: „Matko miłosierdzia”, „Matko nadziei” i „Pociecho migrantów”. Inne litanie maryjne funkcjonują w modlitewnikach jako teksty do modlitwy prywatnej.

Jakie inne litanie do świętych znajdziesz w modlitewnikach?

Litania do Mikołaja ma wiele „sióstr” zbudowanych tym samym schematem. W modlitewnikach najczęściej trafisz na:

• Litania do świętej Rity i kiedy ją odmawiać - modlitwa w sprawach trudnych, rodzinnych i małżeńskich.
• Litania do świętego Michała Archanioła - modlitwa o obronę w walce duchowej.
• Litania do świętego Błażeja - do patrona chorych na gardło, jednego z Czternastu Wspomożycieli.
• Litania do Ojca Pio - do kapucyna z San Giovanni Rotondo, kanonizowanego w 2002 r.
• Litania do św. Barbary - do patronki górników i dobrej śmierci, wspominanej 4 grudnia.
• Litania do świętego Krzysztofa - do patrona kierowców i podróżnych.

Czy litanię do świętego Mikołaja można odmawiać publicznie?

Tak, ale poza liturgią i za zgodą duszpasterza. Litania do św. Mikołaja nie należy do litanii zatwierdzonych do publicznego użytku w całym Kościele. Służy modlitwie prywatnej i wspólnotowej, a modlitewniki z jej tekstem wymagają zezwolenia ordynariusza miejsca (KPK kan. 826 §3, 1983). O nabożeństwie w kościele decyduje proboszcz danej parafii.

Kto zatwierdza teksty litanii?

Teksty litanii w modlitewnikach zatwierdza ordynariusz miejsca, zwykle biskup diecezjalny, a litanie do publicznego użytku w całym Kościele zatwierdza Stolica Apostolska.

Modlitewniki przeznaczone do użytku publicznego lub prywatnego wiernych nie mogą być wydawane bez zezwolenia ordynariusza miejsca (parafraza). - Kodeks Prawa Kanonicznego, kan. 826 §3, 1983

W praktyce szukaj na stronie redakcyjnej modlitewnika słowa „Imprimatur”, nazwy kurii, numeru zezwolenia i daty.

Czy litanię do św. Mikołaja odmawia się w kościele?

Tak, bywa odmawiana w kościołach pod wezwaniem św. Mikołaja, zwłaszcza w dniu odpustu parafialnego, jako nabożeństwo poza Mszą. Dyrektorium o pobożności ludowej i liturgii (2001) przypomina, że nabożeństwa mają prowadzić do liturgii, a nie ją zastępować. Typowe sytuacje, w których litania pojawia się we wspólnocie:

• Odpust w parafii pod wezwaniem św. Mikołaja - nabożeństwo przed Mszą lub po niej.
• Spotkanie grupy modlitewnej lub róży różańcowej - za zgodą duszpasterza.
• Rekolekcje adwentowe - jako dodatkowa modlitwa, nie w miejsce części Mszy.
• Modlitwa rodzinna - bez żadnych formalności.

Godziny nabożeństw w konkretnym kościele sprawdzisz w ogłoszeniach parafialnych lub na stronie parafii. Fotografując ceglane kościoły północnej Wielkopolski, zawsze zaglądam najpierw do gabloty z ogłoszeniami przy wejściu.

Najczęściej zadawane pytania

Czy z litanią do św. Mikołaja związany jest odpust?

Zasady odpustów określa Wykaz odpustów (Enchiridion Indulgentiarum) wydany przez Penitencjarię Apostolską. Litania do św. Mikołaja nie jest w nim wymieniona osobno. Ogólne zasady odpustów wyjaśnia KKK 1471, a o warunki w konkretnej sytuacji najlepiej zapytać w kancelarii swojej parafii.

Jak opowiedzieć dzieciom o prawdziwym świętym Mikołaju?

Dobrze zacząć od legendy o trzech posagach, w której biskup potajemnie pomaga ubogiej rodzinie. Potem można wyjaśnić, że czerwony płaszcz i renifery to późniejsza bajka, a prawdziwy Mikołaj był biskupem w Mirze.

Czy litanię do św. Mikołaja można odmawiać w inny dzień niż 6 grudnia?

Tak. Litania jest modlitwą prywatną i można ją odmawiać w dowolnym dniu roku, np. przed podróżą, w imieniny bliskiej osoby albo w trudnej sytuacji finansowej.

Jakie są litanie do Ducha Świętego i czy mają obietnice?

Litania do Ducha Świętego występuje w wielu polskich modlitewnikach, najczęściej odmawiana przed Zesłaniem Ducha Świętego i przed bierzmowaniem. Kościół nie łączy z litaniami żadnych „obietnic” gwarantujących skutek. Wartość litanii leży w modlitwie, a nie w liczbie odmówień.

Czym różni się św. Mikołaj z Miry od św. Mikołaja z Tolentino?

Mikołaj z Miry był biskupem w Licji w IV wieku, a jego wspomnienie przypada 6 grudnia. Mikołaj z Tolentino był włoskim zakonnikiem augustiańskim z przełomu XIII i XIV wieku, wspominanym 10 września. Litania w tym tekście dotyczy biskupa Miry.

Źródła i literatura

1. Katechizm Kościoła Katolickiego, Pallottinum, Poznań 1994, nr 956, 1471, 1674-1676.
2. Sobór Watykański II, Konstytucja dogmatyczna o Kościele Lumen gentium, nr 50, 1964.
3. Kodeks Prawa Kanonicznego, 1983, kan. 826 §3.
4. Martyrologium Romanum, editio altera, Typis Vaticanis 2004, 6 grudnia.
5. Kongregacja ds. Kultu Bożego i Dyscypliny Sakramentów, Dyrektorium o pobożności ludowej i liturgii, 2001.
6. Penitencjaria Apostolska, Enchiridion Indulgentiarum (Wykaz odpustów), wyd. 2004.
7. Jakub de Voragine, Złota legenda, rozdział o św. Mikołaju, ok. 1260.
8. Pismo Święte Starego i Nowego Testamentu, Biblia Tysiąclecia (Mt 6,3-4).
9. Wikipedia: Święty Wit