Spis treści
Litania do świętego Charbela: tekst, źródło i układ modlitwy
Litania do świętego Charbela (w polskich wydaniach także Szarbela) to modlitwa wezwań do maronickiego mnicha Szarbela Makhloufa, którego Paweł VI kanonizował 9 października 1977 roku. Sprawdzony polski tekst litanii, koronki i nowenny znajduje się w modlitewniku Cuda świętego Szarbela. Świadectwa i modlitwy w opracowaniu Katarzyny Stokłosy (Wydawnictwo WAM, 2018). Właśnie to wydanie warto mieć pod ręką podczas modlitwy.
Tekstów modlitw do świętych szukam zwykle tak, jak dat w kościołach, które fotografuję między Obornikami a Chodzieżą: najpierw ustalam, skąd pochodzi źródło, a dopiero potem przepisuję słowa. W przypadku litanii do św. Charbela ma to znaczenie praktyczne, bo w internecie krąży kilka wersji o różnej długości i bez podanego pochodzenia. Poniżej opisuję, jak zbudowana jest ta modlitwa, gdzie znaleźć jej polskie brzmienie i czym różni się od koronki oraz nowenny. Nie przedrukowuję wezwań z pamięci, bo zmieniłabym słowa modlitwy, którą ktoś odmawia w ważnej dla siebie sprawie.
Charbel i Szarbel w polskich publikacjach
Charbel i Szarbel to dwa zapisy imienia tego samego świętego: maronickiego mnicha Makhloufa z Libanu, kanonizowanego 9 października 1977 roku (homilia Pawła VI z tego dnia). Forma „Charbel” pochodzi z zapisu francuskiego i angielskiego, a „Szarbel” oddaje wymowę zgodnie z polską ortografią. Sam wariant imienia nie mówi jednak, o który tekst modlitwy chodzi.
W tytułach polskich książek, obrazków i stron parafialnych można trafić na kilka wariantów:
- Charbel Makhlouf: zapis bliski francuskiemu, używany m.in. w dokumentach Stolicy Apostolskiej, na przykład w homilii kanonizacyjnej z 1977 roku.
- Szarbel Makhlouf: spolszczenie, które Wydawnictwo WAM przyjęło w tytule modlitewnika z 2018 roku.
- Szarbel Machluf: wariant z pełnym spolszczeniem nazwiska, spotykany w starszych tekstach.
- Sharbel: zapis angielski, który pojawia się w tłumaczeniach z języka angielskiego.
- Youssef Antoun Makhlouf: imię chrzcielne świętego, które bywa podawane w biogramach obok imienia zakonnego.
Wszystkie te zapisy oznaczają jedną osobę. Przy wyszukiwaniu modlitwy lepiej więc kierować się nazwą wydania i wydawcy niż pisownią imienia.
Jak zbudowana jest litania do św. Charbela?
Litania składa się z trzech części: wezwań wstępnych do Trójcy Świętej, wezwań do świętego z odpowiedzią „módl się za nami” oraz zakończenia z wezwaniami do Baranka Bożego i modlitwą końcową. Taki szkielet mają niemal wszystkie litanie do świętych odmawiane w Polsce. Tę samą budowę zobaczycie w litanii do świętej Rity.
- Część wstępna: „Kyrie elejson, Chryste elejson”, potem wezwania do Boga Ojca, Syna i Ducha Świętego z odpowiedzią „zmiłuj się nad nami”.
- Wezwanie do Matki Bożej: zwykle „Święta Maryjo, módl się za nami”, w wielu litaniach do świętych umieszczone tuż przed wezwaniami do patrona.
- Wezwania do świętego: tytuły odwołujące się do życia Szarbela (mnich, pustelnik, kapłan, czciciel Eucharystii), za każdym razem z odpowiedzią „módl się za nami”.
- Trzy wezwania „Baranku Boży”: zakończone odpowiedziami „przepuść nam, Panie”, „wysłuchaj nas, Panie” i „zmiłuj się nad nami”.
- Werset i modlitwa końcowa: krótka prośba skierowana do Boga przez wstawiennictwo świętego, zakończona słowem „Amen”.
Dokładna liczba wezwań i ich kolejność zależą od opracowania. Nie zmieniajcie słów litanii, żeby skrócić modlitwę albo dopasować ją do własnej sprawy. Na osobistą intencję jest miejsce przed modlitwą albo po niej.
Skąd pochodzi polska wersja modlitwy?
Polska wersja litanii, którą można przypisać do konkretnego źródła, znajduje się w książce Cuda świętego Szarbela. Świadectwa i modlitwy w opracowaniu Katarzyny Stokłosy (Wydawnictwo WAM, Kraków 2018, ISBN 978-83-277-1527-2). Spis treści udostępniony przez wydawcę pokazuje osobne części z litanią, koronką i nowenną (dane sprawdzone 27.10.2026).
Opisuję to wydanie jako punkt odniesienia z kilku powodów:
- Nazwane opracowanie: wiadomo, kto przygotował tekst, więc można go cytować z podaniem autorki.
- Metryka wydawnicza: rok wydania, ISBN i nazwa wydawnictwa pozwalają kupić lub wypożyczyć dokładnie ten egzemplarz.
- Nihil obstat: według materiałów wydawcy książka ukazała się z kościelną aprobatą, czego zwykle brakuje anonimowym wersjom z sieci.
- Trzy formy w jednym tomie: litania, koronka i nowenna mają wspólne źródło, więc nie mieszają się teksty różnych tłumaczy.
- Ograniczenie: publiczny fragment potwierdza istnienie tych modlitw, ale nie pokazuje ich pełnego brzmienia. Całość trzeba przeczytać w książce.
Jak odmawiać koronkę do św. Charbela?
Koronkę do św. Charbela odmawia się według instrukcji z jednego, konkretnego wydania. Pierwszym krokiem jest otwarcie modlitewnika (na przykład opracowania Katarzyny Stokłosy, WAM 2018) na części z koronką i przeczytanie wstępu w całości, zanim zaczniecie przesuwać paciorki. Liczba powtórzeń i kolejność modlitw wynikają z tekstu tej konkretnej książki, a nie z opisu w sklepie z dewocjonaliami.
Celowo nie podaję tu liczby paciorków, kolorów sznurka ani liczby powtórzeń. Opisy tych elementów w sklepach internetowych często się od siebie różnią i rzadko podają źródło.
Kolejność modlitw w wybranym wydaniu
Kolejność modlitw w koronce ustala się w czterech krokach, zawsze na podstawie tego samego modlitewnika:
- Znak krzyża i modlitwa otwierająca: odczytajcie, od jakiej modlitwy wydanie każe zacząć (często jest to wyznanie wiary albo modlitwa wstępna do świętego).
- Część powtarzana: zaznaczcie ołówkiem w książce, które słowa powtarza się na kolejnych paciorkach i ile razy.
- Modlitwy stałe: sprawdźcie, czy w koronce są modlitwy znane z różańca („Ojcze nasz”, „Zdrowaś Maryjo”, „Chwała Ojcu”) i w którym miejscu się pojawiają.
- Zakończenie: odszukajcie modlitwę końcową i sprawdźcie, czy wydanie łączy ją z litanią, czy podaje osobno.
Jak przyporządkować modlitwy do kroków instrukcji?
Modlitwy przyporządkowuje się do kroków instrukcji tak, że każdy element koronki dostaje odpowiadający mu fragment tekstu z tej samej książki. Jeśli dla któregoś kroku brakuje tekstu, instrukcja pochodzi z innego wydania niż modlitwy i trzeba wrócić do jednego źródła.
- Przykład 1: instrukcja z obrazka mówi o „pięciu dziesiątkach”, a modlitewnik WAM opisuje inny układ. W takiej sytuacji obowiązuje modlitewnik, z którego bierzecie słowa.
- Przykład 2: nagranie w sieci dodaje litanię na końcu koronki, a książka tego nie robi. To dodatek prowadzącego, który możecie przyjąć, ale nie jest częścią opracowania.
- Przykład 3: wydruk z bloga nie ma modlitwy końcowej. Uzupełnijcie ją z książki, a nie z pamięci innej koronki.
- Przykład 4: przy modlitwie we dwoje albo w grupie jedna osoba czyta wezwania z książki, a pozostałe odpowiadają. Wtedy nikt nie gubi kolejności.
Czym koronka różni się od litanii?
Koronka to modlitwa powtarzana na kolejnych paciorkach według stałego schematu, a litania to ciąg różnych wezwań z jedną, stałą odpowiedzią. Koronkę liczy się na paciorkach, litanię czyta się z kartki. Nowenna nie jest osobną modlitwą, tylko planem modlitwy rozłożonym na dziewięć dni.
| Cecha | Litania | Koronka | Nowenna |
|---|---|---|---|
| Forma | wezwania z odpowiedzią „módl się za nami” | modlitwy powtarzane na paciorkach | dziewięć dni modlitwy według planu |
| Czas trwania | jedno odmówienie | jedno odmówienie | 9 kolejnych dni |
| Potrzebny przedmiot | tekst wezwań | koronka lub różaniec i instrukcja | modlitewnik z tekstami na każdy dzień |
| Co jest zmienne | nic, tekst jest stały | zwykle nic, schemat się powtarza | rozważanie lub prośba danego dnia |
| Źródło w opisanym wydaniu | osobna część, WAM 2018 | osobna część, WAM 2018 | osobna część, WAM 2018 |
Jaka jest nowenna do św. Charbela w sprawach trudnych?
Nowenna do św. Charbela to dziewięciodniowa modlitwa w jednej intencji, w której część tekstów powtarza się codziennie, a rozważanie lub prośba zmienia się z dnia na dzień. Określenie „w sprawach trudnych” pochodzi z wyszukiwarki, a nie z liturgii. Nowennę w tej intencji odmawia się z tego samego modlitewnika co litanię, na przykład z opracowania Katarzyny Stokłosy (WAM 2018).
Tradycja dziewięciu dni modlitwy nawiązuje do oczekiwania apostołów z Maryją na zesłanie Ducha Świętego (por. Dz 1,14). Katechizm zalicza takie praktyki do pobożności ludowej, która towarzyszy liturgii, ale jej nie zastępuje (KKK 1674-1676). Nowenna jest więc zwyczajem modlitewnym, a nie obrzędem, który trzeba odprawić w określonej formie.
Plan dziewięciu dni
Nowennę rozkłada się na dziewięć kolejnych dni, a każdy dzień obejmuje te same modlitwy stałe i jedną część zmienną. Oto ogólny plan. Tytuły rozważań wpiszcie z własnego wydania:
- Przed dniem 1: zapiszcie intencję jednym zdaniem i nazwę wydania nowenny, z którego korzystacie.
- Dni 1-3: modlitwa wstępna, rozważanie danego dnia, modlitwy stałe i modlitwa końcowa.
- Dni 4-6: ten sam układ. Część zmienna przechodzi do kolejnych rozważań z książki.
- Dni 7-9: ten sam układ aż do zakończenia. Ostatniego dnia wiele osób dołącza litanię albo idzie na Mszę.
- Przerwa w modlitwie: jeśli opuścicie dzień, po prostu wróćcie do modlitwy. Nowenna nie jest testem wytrwałości, a Kościół nie wiąże z nią żadnej kary za przerwę.
Jaka jest część 7 nowenny do świętego Charbela?
Częścią 7 jest siódmy dzień konkretnej nowenny, czyli rozważanie i prośba, które autor danego opracowania przypisał do tego dnia. Nie istnieje jeden tekst „dnia siódmego” wspólny dla wszystkich nowenn do św. Charbela. Inny może być w modlitewniku WAM z 2018 roku, a inny w broszurze z innego wydawnictwa.
- Numer dnia razem z wydaniem: „dzień 7 według opracowania K. Stokłosy” jednoznacznie wskazuje tekst, a samo „dzień 7” już nie.
- Rozbieżność w sieci: dwie strony podające różne treści dnia siódmego zazwyczaj cytują dwa różne opracowania i obie mogą mieć rację.
- Modlitwy stałe: wstęp i zakończenie są w danym wydaniu zwykle takie same przez dziewięć dni. Zmienia się tylko część środkowa.
- Brak książki pod ręką: lepiej odmówić dzień siódmy z tego samego źródła co dni 1-6 niż sklejać nowennę z kilku stron.
Rozważania przypisane do jednego opracowania
Rozważania w nowennie mają autora, dlatego przy każdym przytoczeniu podaję nazwisko opracowującej i wydawnictwo. Zamiast kopiować całe rozważania, możecie zrobić sobie prostą kartę postępu:
- Kolumna „dzień”: numery od 1 do 9 i daty z kalendarza.
- Kolumna „strona”: numer strony w modlitewniku, na której zaczyna się dany dzień.
- Kolumna „odmówione”: pole do odhaczenia, przydatne przy modlitwie rodzinnej.
- Pole „intencja”: jedno zdanie, wspólne dla wszystkich dni.
- Pole „źródło”: tytuł, opracowanie i rok wydania, żeby po latach wiedzieć, z której nowenny korzystaliście.
Jakie są intencje do św. Charbela?
Intencje do św. Charbela obejmują najczęściej zdrowie bliskiej osoby, siłę w chorobie, pokój w rodzinie i wsparcie dla opiekunów chorych. Według Katechizmu Kościoła Katolickiego (nr 956) święci wstawiają się za nami u Boga, dlatego modlitwę kieruje się do Boga przez wstawiennictwo świętego. Sam święty nie spełnia próśb we własnym imieniu.
Wśród modlitw do świętego Szarbela najczęściej spotykam takie intencje:
- Zdrowie bliskiej osoby: prośba o siłę w leczeniu, o dobrych lekarzy i o cierpliwość w czekaniu na wyniki.
- Pokój w rodzinie: prośba o zgodę po konflikcie albo o rozmowę, której nikt nie potrafi zacząć.
- Siła w trudnej sytuacji: utrata pracy, żałoba, decyzja, której nie da się odłożyć.
- Opiekunowie chorych: modlitwa za osoby, które od miesięcy towarzyszą choremu rodzicowi lub dziecku.
- Dziękczynienie: modlitwa po zakończonej sprawie, równie ważna jak prośba.
Modlitwa o zdrowie i towarzyszenie choremu
Modlitwa o zdrowie to prośba o siłę i dobro dla chorego, a nie zamiennik leczenia ani gwarancja wyzdrowienia. Kościół łączy modlitwę za chorych z opieką lekarską i z sakramentem namaszczenia chorych, który Katechizm opisuje w punktach 1499-1532.
Treść tego artykułu ma charakter religijny i informacyjny. Nie zastępuje konsultacji z lekarzem i nie jest powodem do przerywania ani odkładania leczenia. O cudach i uzdrowieniach przypisywanych wstawiennictwu św. Szarbela piszę osobno, w tekście Święty Charbel: modlitwa o uzdrowienie i kult. Tam też wyjaśniam, czym jest świadectwo, a czym orzeczenie Kościoła.
- Przy łóżku chorego: krótka litania odmówiona półgłosem bywa łatwiejsza niż długa nowenna.
- Na odległość: rodzina w kilku miastach może odmawiać ten sam dzień nowenny o umówionej godzinie.
- Z udziałem chorego: jeśli chory chce się modlić, lepiej dać mu wybór formy, niż narzucić koronkę.
- Kontakt z kapłanem: o namaszczenie chorych prosi się w kancelarii własnej parafii albo u kapelana szpitala.
Jak sformułować prośbę za bliską osobę?
Prośbę za bliską osobę formułuje się w trzech krokach: najpierw imię tej osoby, potem konkretna potrzeba, na końcu zawierzenie Bogu. Na przykład: „Przez wstawiennictwo świętego Szarbela proszę o siłę dla mojej mamy Anny w czasie chemioterapii i o mądrość dla jej lekarzy”.
- Imię: wystarczy samo imię, bez nazwiska i opisu choroby, jeśli modlicie się w grupie.
- Potrzeba: jedno zdanie zamiast długiej listy, bo łatwiej je powtarzać przez dziewięć dni.
- Zawierzenie: zakończenie w rodzaju „bądź wola Twoja” wyraża ufność, a nie wymaganie.
- Dyskrecja: o czyjejś chorobie mówcie publicznie tylko wtedy, gdy ta osoba się na to zgodziła.
Wstawiennictwo i przykład życia świętego
Wstawiennictwo świętych opiera się na tym, że święci są ściśle zjednoczeni z Chrystusem i dlatego mogą wstawiać się za nami u Ojca (KKK 956). Szarbel Makhlouf, mnich Kościoła maronickiego, spędził ostatnie lata życia jako pustelnik przy klasztorze w Annai w Libanie i zmarł w Wigilię Bożego Narodzenia 1898 roku.
Parafraza: święci, którzy są już w niebie, umacniają świętość całego Kościoła i nie przestają wstawiać się za nami u Ojca przez zasługi zdobyte dzięki jedynemu Pośrednikowi, Chrystusowi. - Katechizm Kościoła Katolickiego, nr 956, 1992
Parafraza: Paweł VI w homilii kanonizacyjnej przedstawił Szarbela jako mnicha libańskiej tradycji maronickiej, którego modlitwa, milczenie i ubóstwo są wezwaniem dla świata zajętego bogactwem i hałasem. - Paweł VI, homilia podczas kanonizacji Charbela Makhloufa, Watykan, 9 października 1977
- Kościół maronicki: Kościół wschodni pozostający w jedności z biskupem Rzymu, z własną liturgią w tradycji syryjskiej.
- Życie monastyczne: Szarbel był mnichem zakonu libańskiego, a później pustelnikiem.
- Beatyfikacja: przeprowadził ją Paweł VI w 1965 roku, pod koniec Soboru Watykańskiego II.
- Kanonizacja: 9 października 1977 roku, także pod przewodnictwem Pawła VI.
Modlitwy do świętego Szarbela w domu i w kościele
Modlitwy do świętego Szarbela można odmawiać prywatnie w domu i wspólnie w kościele, ale modlitewnik przeznaczony do użytku wiernych powinien mieć zgodę władzy kościelnej. Kodeks Prawa Kanonicznego z 1983 roku w kan. 826 § 3 wymaga zezwolenia ordynariusza miejsca na wydanie modlitewników do publicznego i prywatnego użytku. Takie zezwolenie informuje, że tekst przeszedł kościelną kontrolę.
Co oznacza nihil obstat w modlitewniku?
Nihil obstat to formuła cenzora kościelnego oznaczająca, że w tekście nie znaleziono nic sprzecznego z wiarą i moralnością. Zwykle widnieje na odwrocie strony tytułowej, obok imprimatur biskupa. Zgodnie z materiałami wydawcy modlitewnik WAM z 2018 roku ma taką adnotację.
- Gdzie szukać: strona redakcyjna, czyli ta z ISBN, nazwiskami redaktorów i rokiem wydania.
- Co potwierdza: zgodność z nauczaniem Kościoła, ale nie skuteczność żadnej modlitwy.
- Czego nie potwierdza: prawdziwości opisanych świadectw w sensie medycznym.
- Brak adnotacji: obrazek bez metryki nie musi być błędny, ale trudniej ustalić, kto i kiedy przygotował tekst.
Czy litanię można odmawiać wspólnie w grupie?
Tak, litanię do świętego można odmawiać wspólnie podczas nabożeństwa albo w domu, z podziałem na prowadzącego i odpowiadających. Prowadzący czyta wezwania, a pozostali odpowiadają „módl się za nami”. Tak samo odmawia się litanię do świętego Ojca Pio i litanię do błogosławionego Jerzego Popiełuszki.
- Jeden egzemplarz tekstu dla prowadzącego: reszta zna odpowiedzi i nie potrzebuje kartki.
- Ustalenie tempa: odpowiedź zaczyna się dopiero po zakończeniu wezwania, bez nakładania głosów.
- Intencja na początku: prowadzący wypowiada ją przed znakiem krzyża, zanim zacznie się litania.
- Zakończenie modlitwą końcową: odczytuje ją prowadzący, a wszyscy odpowiadają „Amen”.
W kościołach, które odwiedzam, takie nabożeństwa ogłasza się zwykle w ogłoszeniach parafialnych. O godziny i miejsce trzeba pytać we własnej parafii, bo różnią się w zależności od miejscowości.
Najczęściej zadawane pytania
Czy Szarbel był maronitą?
Tak. Paweł VI w homilii kanonizacyjnej z 9 października 1977 roku przedstawia go jako mnicha libańskiej tradycji maronickiej. Kościół maronicki jest Kościołem wschodnim w pełnej jedności z Kościołem katolickim, więc nie należy go uważać za odrębne wyznanie.
Kiedy kanonizowano św. Charbela?
Kanonizacja odbyła się 9 października 1977 roku w Rzymie pod przewodnictwem Pawła VI. Tego samego dnia papież wygłosił homilię, która jest podstawowym źródłem tej daty. Beatyfikacja miała miejsce wcześniej, w 1965 roku.
Kiedy przypada wspomnienie św. Charbela?
Wspomnienie św. Charbela w kalendarzu rzymskim przypada 24 lipca i jest wspomnieniem dowolnym. W tym dniu częściej niż zwykle odbywają się nabożeństwa z litanią do tego świętego. Ich termin i godzinę ogłasza parafia, która je organizuje.
Czy modlitwa musi być odmawiana po arabsku?
Nie. Modlitwa w języku polskim ma taką samą wartość jak modlitwa w języku liturgii maronickiej. Najlepiej korzystać z rozpoznawalnego przekładu albo opracowania z podanym autorem i wydawcą, na przykład z modlitewnika WAM z 2018 roku.
Czy istnieje jedno oficjalne tłumaczenie wszystkich modlitw do Szarbela?
Nie ma podstaw, żeby tak twierdzić na podstawie podobnych tytułów publikacji. Różne wydawnictwa przygotowały własne opracowania litanii, koronki i nowenny. Przy każdym tekście dobrze jest sprawdzić, z jakiego wydania pochodzi.
Czy można udostępnić komuś sam link do modlitewnika?
Tak. Link do strony wydawcy albo do jego publicznego fragmentu pozwala drugiej osobie dotrzeć do źródła. To coś innego niż rozsyłanie skanu całej książki, na które potrzebna jest zgoda wydawcy.
Czy przed modlitwą do świętego trzeba iść do spowiedzi?
Nie. Do prywatnej modlitwy, litanii czy nowenny nie potrzeba spowiedzi. Wiele osób łączy jednak nowennę z sakramentem pokuty, a słowa penitenta i kapłana można przypomnieć sobie z tekstu formuła spowiedzi świętej. Spowiedź jest natomiast jednym z warunków uzyskania odpustu, jeśli ktoś chce go uzyskać.
Agnieszka Rybarczyk - pochodzi z północnej Wielkopolski i od lat jeździ po miasteczkach między Obornikami, Wągrowcem a Chodzieżą, fotografując i opisując ceglane kościoły gotyckie.
Aktualizacja: październik 2026
Źródła i literatura
- Katarzyna Stokłosa (oprac.), Cuda świętego Szarbela. Świadectwa i modlitwy, Wydawnictwo WAM, Kraków 2018, ISBN 978-83-277-1527-2: fragment udostępniony przez wydawcę, spis treści.
- Paweł VI, Homilia podczas kanonizacji Charbela Makhloufa, 9 października 1977, vatican.va.
- Katechizm Kościoła Katolickiego, 1992, nr 956 (obcowanie świętych), nr 1499-1532 (namaszczenie chorych), nr 1674-1676 (pobożność ludowa).
- Kodeks Prawa Kanonicznego, 1983, kan. 826 § 3.
- Pismo Święte Starego i Nowego Testamentu (Biblia Tysiąclecia), Pallottinum, Poznań, Dz 1,14.




