Litania do świętego Andrzeja Boboli - tekst i nowenna

Opracowała: · stan na

Spis treści

Litania do świętego Andrzeja Boboli w wersji udostępnionej przez Narodowe Sanktuarium św. Andrzeja Boboli w Warszawie ma 22 wezwania do świętego i 9 próśb zaczynających się od słowa „Abyśmy”. Kończy ją modlitwa „Boże, nasz Ojcze”. Na tej samej stronie sanktuarium publikuje dziewięciodniową nowennę z rozważaniami o. Henryka Dziadosza SJ. Poniżej znajdziesz pełny tekst litanii, plan nowenny na 9 dni i wskazówki, jak się nimi modlić.

Kim był święty Andrzej Bobola?

Święty Andrzej Bobola to jezuita z Towarzystwa Jezusowego, kaznodzieja i misjonarz Polesia. Zginął śmiercią męczeńską w 1657 roku w okolicach Janowa Poleskiego. Papież Pius XI kanonizował go w 1938 roku, a w 2002 roku Kościół w Polsce ogłosił go jednym z patronów Polski. Litania sanktuarium nazywa go „wielkim Patronem odrodzonej Ojczyzny”.

Zanim zaczęłam zbierać modlitwy do świętych patronów na tę stronę, kojarzyłam Bobolę głównie z obrazkami w bocznych kaplicach. Lektura jego litanii pokazuje coś więcej: prawie każde wezwanie streszcza jakiś fragment jego życia. Oto najważniejsze daty i fakty, które warto mieć w głowie przed modlitwą:

  • 1591: urodziny Andrzeja Boboli; tradycja łączy jego narodziny ze Strachociną na Podkarpaciu.
  • Towarzystwo Jezusowe: wstąpił do jezuitów, dlatego litania nazywa go „prawdziwym synem świętego Ignacego” i „ozdobą Towarzystwa Jezusowego”.
  • Polesie: prowadził tam misje, stąd wezwanie „apostole Polesia”.
  • 16 maja 1657: męczeńska śmierć z rąk Kozaków, upamiętniona wezwaniem „krwawa ofiaro za jedność wiary”.
  • 1938: kanonizacja dokonana przez papieża Piusa XI.
  • Invicti Athletae Christi: encyklika Piusa XII poświęcona świętemu, którą sanktuarium wymienia w dziale o kulcie.

Kiedy Kościół wspomina św. Andrzeja Bobolę?

Liturgiczne wspomnienie św. Andrzeja Boboli przypada 16 maja, w rocznicę jego śmierci. Dlatego pierwsza z nowenn publikowanych przez sanktuarium jest, jak podaje strona, odprawiana codziennie od 7 do 15 maja, czyli kończy się w przeddzień święta.

Andrzej Bobola czy Andrzej Apostoł - jak ich odróżnić?

To dwie różne osoby. Andrzej Apostoł był bratem Szymona Piotra i jednym z Dwunastu, a jego wspomnienie przypada 30 listopada. Andrzej Bobola żył w XVII wieku i był polskim jezuitą. Przy wyszukiwaniu modlitw zawsze wpisuj pełne nazwisko, bo „litania do św. Andrzeja” bez nazwiska może prowadzić do tekstu o apostole.

Jak odmawiać litanię do św. Andrzeja Boboli?

Litanię do św. Andrzeja Boboli odmawia się w trzech krokach: najpierw wezwania do Trójcy Świętej i Maryi, potem wezwania do świętego z odpowiedzią „módl się za nami” oraz prośby z odpowiedzią „uproś nam u Boga”, a na końcu „Baranku Boży” i modlitwa zamykająca. Cały ten układ pochodzi z jednego pliku sanktuarium.

Sam tekst znajdziesz niżej, w sekcji Litania do świętego Andrzeja Boboli - tekst. Kolejność wygląda tak:

  1. Początek: „Kyrie eleison”, „Chryste, usłysz nas” i wezwania do Ojca, Syna, Ducha Świętego oraz Trójcy Świętej z odpowiedzią „zmiłuj się nad nami”.
  2. Wezwanie maryjne: „Święta Maryjo” z odpowiedzią „módl się za nami”.
  3. 22 wezwania do świętego: od „Św. Andrzeju Bobolo” do „wielki Patronie odrodzonej Ojczyzny”, każde z odpowiedzią „módl się za nami”.
  4. 9 próśb „Abyśmy…”: każda z odpowiedzią „uproś nam u Boga”.
  5. Trzy wezwania „Baranku Boży” z odpowiedziami „przepuść nam Panie”, „wysłuchaj nas Panie”, „zmiłuj się nad nami”.
  6. Werset i odpowiedź, a potem modlitwa „Boże, nasz Ojcze”.

Wezwania i odpowiedzi w litanii

Litania ma budowę dialogu: wezwanie mówi jedna osoba albo prowadzący, a odpowiedź powtarza się bez zmian po każdym wezwaniu z danej grupy. W pliku sanktuarium odpowiedź pojawia się tylko przy pierwszym wezwaniu grupy, co jest typowym zapisem litanii. W tekście poniżej wpisałam ją przy każdym wezwaniu, żeby nie trzeba było jej pamiętać.

Modlitwa indywidualna i wspólna

W modlitwie samodzielnej czytasz zarówno wezwanie, jak i odpowiedź, półgłosem albo w myśli. We wspólnocie, na przykład przy rodzinnym stole albo w grupie różańcowej, prowadzący czyta wezwania, a pozostali odpowiadają. Tekst litanii nie podaje obowiązkowej pory dnia ani liczby powtórzeń.

Jak rozpoznać fragmenty do wspólnej odpowiedzi?

Fragmenty do wspólnej odpowiedzi stoją zawsze po przecinku na końcu wiersza. W tym artykule wyróżniam je pogrubieniem. Na telefonie przydaje się prosty zabieg: powiększ tekst w przeglądarce i czytaj w trybie czytnika, wtedy pogrubione odpowiedzi łatwo wyłapać wzrokiem także przy słabym świetle w kościele.

Litania do świętego Andrzeja Boboli - tekst

Poniższy tekst litanii do świętego Andrzeja Boboli pochodzi z pliku PDF „Litania do św. Andrzeja Boboli”, udostępnionego przez Narodowe Sanktuarium św. Andrzeja Boboli w Warszawie na stronie swietyandrzejbobola.pl (dostęp: 27 października 2026). Zachowałam kolejność i brzmienie wezwań, poprawiłam tylko oczywiste literówki w interpunkcji.

Początek i układ wezwań

  • Kyrie eleison, Chryste eleison. Kyrie eleison!
  • Chryste, usłysz nas! Chryste, wysłuchaj nas!
  • Ojcze z nieba Boże, zmiłuj się nad nami.
  • Synu, Odkupicielu świata, Boże, zmiłuj się nad nami.
  • Duchu Święty, Boże, zmiłuj się nad nami.
  • Święta Trójco, jedyny Boże, zmiłuj się nad nami.
  • Święta Maryjo, módl się za nami.
  • Św. Andrzeju Bobolo, módl się za nami.
  • Św. Andrzeju, wierny naśladowco Dobrego Pasterza, módl się za nami.
  • Św. Andrzeju, pobożny czcicielu niepokalanie poczętej Maryi Panny, módl się za nami.
  • Św. Andrzeju, prawdziwy synu świętego Ignacego, módl się za nami.
  • Św. Andrzeju, Ducha Bożego pełny, módl się za nami.
  • Św. Andrzeju, miłością Boga i bliźnich pałający, módl się za nami.
  • Św. Andrzeju, w cichości i pokorze Bogu oddany, módl się za nami.
  • Św. Andrzeju, z Bogiem przez nieustanną modlitwę złączony, módl się za nami.
  • Św. Andrzeju, wzorze doskonałości chrześcijańskiej, módl się za nami.
  • Św. Andrzeju, apostole Polesia, módl się za nami.
  • Św. Andrzeju, naczynie wybrane przez Boga ku nawróceniu odszczepieńców, módl się za nami.
  • Św. Andrzeju, nauczycielu dziatek i prostaczków, módl się za nami.
  • Św. Andrzeju, groźbami i katuszami w wierze niezachwiany, módl się za nami.
  • Św. Andrzeju, wśród mąk najokropniejszych cierpliwy, módl się za nami.
  • Św. Andrzeju, krwawa ofiaro za jedność wiary, módl się za nami.
  • Św. Andrzeju, palmą męczeństwa i apostolską koroną zdobny, módl się za nami.
  • Św. Andrzeju, po zgonie nieskazitelnością ciała uwielbiony, módl się za nami.
  • Św. Andrzeju, wielkimi cudami przez Boga wsławiony, módl się za nami.
  • Św. Andrzeju, chlubo narodu naszego, módl się za nami.
  • Św. Andrzeju, ozdobo Towarzystwa Jezusowego, módl się za nami.
  • Św. Andrzeju, proroku zmartwychwstania Polski, módl się za nami.
  • Św. Andrzeju, wielki Patronie odrodzonej Ojczyzny, módl się za nami.
  • Abyśmy się wszyscy w jedności świętej katolickiej wiary połączyli, uproś nam u Boga.
  • Abyśmy od tej jedynie zbawiennej wiary niczym się oderwać nie dali, uproś nam u Boga.
  • Abyśmy każdego grzechu ciężkiego mężnie unikali, uproś nam u Boga.
  • Abyśmy popełnione winy szczerą pokutą zgładzili, uproś nam u Boga.
  • Abyśmy około zbawienia duszy gorliwie pracowali, uproś nam u Boga.
  • Abyśmy Bogu wiernie służyli, uproś nam u Boga.
  • Abyśmy Najświętszą Pannę Maryję jako Matkę miłowali, uproś nam u Boga.
  • Abyśmy wszystkie przeciwności zbawiennie znosili, uproś nam u Boga.
  • Abyśmy Boga z Tobą na wieki chwalili, uproś nam u Boga.
  • Baranku Boży, który gładzisz grzechy świata, przepuść nam Panie.
  • Baranku Boży, który gładzisz grzechy świata, wysłuchaj nas Panie.
  • Baranku Boży, który gładzisz grzechy świata, zmiłuj się nad nami.

Niektóre słowa, jak „odszczepieńcy” czy „dziatki”, pochodzą z dawnego języka modlitewnego. Tekst sanktuarium ich nie uwspółcześnia, więc i ja ich nie zmieniam.

Modlitwa końcowa i oznaczenie źródła

K. Módl się za nami święty Andrzeju.

W. Abyśmy się stali godnymi obietnic Chrystusowych.

„Módlmy się. Boże, nasz Ojcze, Ty przez śmierć Twojego Syna chciałeś zgromadzić rozproszone dzieci. Spraw, abyśmy gorliwie współpracowali z Twoim dziełem, za które oddał życie święty Andrzej Bobola, Męczennik. Prosimy o to przez Chrystusa, Pana naszego. Amen.” - Narodowe Sanktuarium św. Andrzeja Boboli w Warszawie, plik „Litania do św. Andrzeja Boboli”, 2019

Ta modlitwa należy do tego samego pliku co wezwania, więc zamyka litanię w tej wersji. Plik nie podaje informacji o aprobacie kościelnej, dlatego jej nie przytaczam.

Z której publikacji pochodzi ta wersja litanii?

Ta wersja pochodzi z pliku PDF zamieszczonego w 2019 roku na podstronie „Modlitwy nowennowe” serwisu swietyandrzejbobola.pl, który podlega Narodowemu Sanktuarium św. Andrzeja Boboli przy ul. Rakowieckiej 61 w Warszawie. Jeśli chcesz wydrukować tekst dla rodziny, najwygodniej pobrać oryginalny plik bezpośrednio od sanktuarium.

Warianty tekstu w publikacjach kościelnych

W parafiach, sanktuariach i modlitewnikach krąży kilka wersji litanii do Andrzeja Boboli, także tych wiązanych ze Strachociną. Różnią się liczbą wezwań, słownictwem i modlitwą końcową. Kilka zasad pomaga nie pomieszać tekstów:

  • Jedno źródło na raz: odmawiaj wezwania i modlitwę końcową z tej samej publikacji, nie z dwóch różnych stron.
  • Nazwa wydawcy: dobra wersja litanii ma wskazane sanktuarium, parafię albo wydawnictwo.
  • Aprobata: jeśli publikacja ma imprimatur, zwykle stoi ono na pierwszej lub ostatniej stronie modlitewnika.
  • Dawna pisownia: różnice typu „uproś nam u Boga” i „wyproś nam” wynikają z wydania, nie z błędu modlącego się.
  • Nagrania: film lub plik audio z litanią porównaj z tekstem, zanim zaczniesz odpowiadać razem z nim.

Jak odprawić nowennę do Andrzeja Boboli?

Nowennę do Andrzeja Boboli odprawia się przez 9 kolejnych dni. W wersji sanktuarium z rozważaniami o. Henryka Dziadosza SJ każdy dzień składa się z modlitwy wstępnej, litanii oraz rozważania z prośbą przypisaną do danego dnia. Litania jest więc jednym z elementów nowenny, a nie jej synonimem.

Czym nowenna różni się od litanii?

Litania to pojedyncza modlitwa złożona z wezwań i odpowiedzi, którą odmawia się w kilka minut. Nowenna to cykl rozłożony na dziewięć dni. Na stronie sanktuarium znajdziesz dwie różne nowenny:

  • Nowenna I: Ojcze nasz, 3 Zdrowaś Maryjo, Chwała Ojcu i trzy modlitwy kolejno do św. Andrzeja, do Matki Bożej i do Jezusa Chrystusa; sanktuarium podaje, że odprawia się ją od 7 do 15 maja, a jako źródło wskazuje stronę parafii św. Andrzeja Boboli w Marciszowie.
  • Nowenna II: modlitwa wstępna, litania i rozważania o. Henryka Dziadosza SJ na każdy z 9 dni, bez wskazanego terminu.
  • Wspólny cel: obie kierują prośbę do Boga przez wstawiennictwo świętego.
  • Różny układ: nie łącz modlitw z Nowenny I z rozważaniami Nowenny II w jeden dzień, chyba że robisz to świadomie jako prywatną modlitwę.

Dziewięć dni według jednego wydania

Poniższa tabela zbiera prośby przypisane do kolejnych dni w Nowennie II. Tytuły podaję tak, jak opublikowało je sanktuarium, w zapisie zwykłymi literami; teksty biblijne wskazuję siglami.

Dzień Prośba dnia (wg sanktuarium) Teksty biblijne w rozważaniu
1 O dar jedności i miłości dla chrześcijan Mt 5,13-16; J 17,21
2 O dar dojrzałej wiary, która daje życie wieczne Rz 10,17
3 O dary Ducha Świętego dla naszej Ojczyzny i całego Kościoła J 16,7-8
4 Za naród polski o łaskę budowania swojej przyszłości na Chrystusie Mt 7,24-27
5 O dar prawdziwej miłości i postawy służby dla wszystkich naszych rodaków Mt 20,28
6 Za rodziny chrześcijańskie, aby były otwarte na dar potomstwa i broniły poczętego życia J 16,21; J 12,24
7 Za kapłanów i osoby poświęcone Bogu o wierność swojemu powołaniu Łk 9,23-24; Łk 5,8-11
8 Za sprawujących władzę i polityków, aby wprowadzali pokój i ład społeczny J 10,11-12
9 O życie wieczne dla naszych bliskich zmarłych J 11,25-26; Rz 14,7-9

Modlitwa stała i rozważanie dnia

Stała część nowenny to modlitwa wstępna i litania, które powtarzasz codziennie. Zmienia się tylko rozważanie z cytatem biblijnym i krótką modlitwą „Módlmy się” na koniec. Modlitwa wstępna zaczyna się tak:

„Wszechmogący wieczny Boże, Panie nasz! Przez naszego brata, świętego Andrzeja Bobolę, dokonałeś wielkich dzieł zbawienia w naszym narodzie i nadal ich dokonujesz.” - o. Henryk Dziadosz SJ, Nowenna do świętego Andrzeja Boboli II, Narodowe Sanktuarium św. Andrzeja Boboli

Litania i nowenna do św. Andrzeja Boboli to więc nie dwie nazwy tej samej modlitwy: publikacja sanktuarium stawia litanię obok modlitwy wstępnej i rozważań, a przy nowennie warto trzymać się kolejności jednego wydania.

Plan codziennej lektury i modlitwy

Ten plan ułożyłam sama na podstawie struktury Nowenny II. Nie jest tekstem sanktuarium, tylko ściągą do zaznaczania kolejnych kroków:

  1. Znak krzyża i chwila ciszy, w której nazywasz intencję nowenny.
  2. Modlitwa wstępna „Wszechmogący wieczny Boże” w pełnym brzmieniu ze strony sanktuarium.
  3. Litania do św. Andrzeja Boboli z odpowiedziami.
  4. Odczytanie fragmentu Pisma Świętego wskazanego w tabeli dla danego dnia.
  5. Rozważanie o. Henryka Dziadosza SJ przypisane do tego dnia.
  6. Modlitwa „Módlmy się” zamykająca rozważanie dnia.
  7. Zaznaczenie dnia na liście: 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9.

Nowenna II nie wymaga rozpoczęcia w konkretny dzień miesiąca. Jeśli chcesz ją skończyć przed wspomnieniem 16 maja, zacznij 7 maja.

W jakich intencjach modlić się za wstawiennictwem Boboli?

Za wstawiennictwem Andrzeja Boboli najczęściej modlimy się o jedność chrześcijan, dobro Ojczyzny, pokój i pojednanie, a także w sprawach rodziny. Takie intencje wynikają wprost z tekstów sanktuarium: litania nazywa go „krwawą ofiarą za jedność wiary”, a dział modlitw serwisu ma osobne zakładki o Ojczyźnie, jedności i intencjach osobistych.

  • Jedność chrześcijan: sanktuarium przedstawia Bobolę jako „Patrona jedności” i ma osobny dział o ekumenizmie.
  • Ojczyzna: wezwania „chlubo narodu naszego” i „proroku zmartwychwstania Polski” wiążą świętego z dziejami kraju.
  • Pokój i ład społeczny: ósmy dzień nowenny to prośba za sprawujących władzę.
  • Rodzina: szósty dzień nowenny dotyczy rodzin i daru życia.
  • Kapłani i zakonnicy: siódmy dzień to prośba o wierność powołaniu.
  • Zmarli bliscy: dziewiąty dzień to modlitwa o życie wieczne dla nich.

Modlitwa za Ojczyznę i o jedność

Modlitwa za Ojczyznę w tradycji związanej z Bobolą to prośba o dobro wspólne, nie poparcie konkretnej partii. Rozważanie czwartego dnia przypomina chrzest Polski w 966 roku jako fundament, a ósmego dnia prosi, by rządzący szanowali godność każdego człowieka. Tak rozumiana modlitwa o jedność i za kraj łączy ludzi zamiast dzielić.

Jak sformułować osobistą intencję jednym zdaniem?

Najprościej zacząć od słów „Proszę o…” i dodać jedną konkretną sprawę oraz osobę. Mój przykład, napisany na potrzeby tego artykułu, a nie wzięty z tekstu sanktuarium: „Przez wstawiennictwo świętego Andrzeja Boboli proszę o pojednanie w mojej rodzinie”. Modlitwa jest prośbą, a nie umową: nie gwarantuje określonego rezultatu, tylko powierza sprawę Bogu.

Wstawiennictwo świętych w nauczaniu Kościoła

Katechizm Kościoła Katolickiego wyjaśnia, dlaczego w ogóle prosimy świętych o modlitwę. Parafrazuję oba źródła, nie cytuję ich dosłownie:

Święci, ściślej zjednoczeni z Chrystusem, nie przestają wstawiać się za nami u Ojca, przedstawiając zasługi zdobyte na ziemi przez jedynego Pośrednika, Jezusa Chrystusa (parafraza). - Katechizm Kościoła Katolickiego, nr 956, 1992

Sobór Watykański II w konstytucji Lumen gentium (nr 49, 1964) opisuje jedną wspólnotę Kościoła: wiernych pielgrzymujących na ziemi, zmarłych w oczyszczeniu i świętych w chwale, połączonych miłością Boga i bliźniego. Modlitwa do Boboli mieści się więc w nauce o świętych obcowaniu, którą chrześcijanie wyznają w Składzie Apostolskim. Jeśli chcesz zobaczyć, jak ta sama nauka wygląda u patrona rogozińskiej fary, przeczytaj o Czternastu Świętych Wspomożycielach, wśród których jest św. Wit.

Gdy masz już intencję, przejdź do pierwszego dnia z tabeli albo wróć do tekstu litanii. Podobny układ, z litanią i nowenną obok siebie, ma litania do świętego Mikołaja z nowenną. Z innych litanii do świętych bliskich polskiej pobożności polecam litanię do świętego Stanisława Kostki, który także należał do Towarzystwa Jezusowego, oraz litanię do świętego Jana Pawła II. Najczęściej czytaną modlitwą tego typu w serwisie jest litania do świętej Rity.

Najczęściej zadawane pytania

Czy trzeba mieć relikwie św. Andrzeja Boboli w domu?

Nie. Do odmawiania litanii i nowenny nie potrzebujesz relikwii ani relikwiarza. Wystarczy tekst modlitwy i chwila skupienia. Relikwie świętego znajdują się w kościołach, a sanktuarium prowadzi osobną listę parafii, które je posiadają.

Czy można czytać modlitwę z telefonu?

Tak, telefon może być po prostu nośnikiem tekstu, tak jak modlitewnik. Przed modlitwą włącz tryb „nie przeszkadzać”, żeby powiadomienia nie przerywały litanii. Ustaw też większą czcionkę, bo ponad 40 wierszy litanii łatwo zgubić na małym ekranie.

Czy tekst litanii można wydrukować dla rodziny?

Tak, do prywatnej modlitwy najlepiej wydrukować oryginalny plik PDF sanktuarium, które samo zachęca: „Pobierz i wydrukuj, by mieć zawsze przy sobie”. Nie zmieniaj treści wezwań i zostaw na wydruku nazwę źródła. Przy publikacji tekstu w gazetce parafialnej albo w sieci zapytaj wydawcę o zgodę.

Czy film z litanią może zastąpić tekst?

Nagranie pomaga złapać tempo i usłyszeć, gdzie wchodzi odpowiedź. Tekst nadal się przydaje, szczególnie osobom, które wolą czytać, słabiej słyszą albo modlą się tam, gdzie nie mogą włączyć dźwięku. Przed modlitwą z filmem porównaj wezwania z wersją, z której korzystasz.

Czy w osobistej intencji trzeba wymieniać nazwiska?

Nie. W prywatnej modlitwie wystarczy określenie „za moją rodzinę” albo samo imię, Bóg zna sprawę. Nie publikuj też danych osób, za które się modlisz, na przykład w komentarzach w internecie.

Gdzie znajduje się sanktuarium św. Andrzeja Boboli?

Narodowe Sanktuarium św. Andrzeja Boboli działa przy parafii św. Andrzeja Boboli przy ul. Rakowieckiej 61 w Warszawie. To ono prowadzi serwis swietyandrzejbobola.pl z litanią i nowennami. Aktualny program nabożeństw sprawdź bezpośrednio na tej stronie.

Agnieszka Rybarczyk - od lat jeździ po miasteczkach między Obornikami, Wągrowcem a Chodzieżą, fotografując i opisując ceglane kościoły gotyckie.

Aktualizacja: październik 2026

Źródła i literatura

  1. Narodowe Sanktuarium św. Andrzeja Boboli w Warszawie, Modlitwy nowennowe, swietyandrzejbobola.pl, dostęp 27.10.2026.
  2. Narodowe Sanktuarium św. Andrzeja Boboli w Warszawie, Litania do św. Andrzeja Boboli (PDF), 2019, dostęp 27.10.2026.
  3. o. Henryk Dziadosz SJ, Modlitwy nowennowe, rozważania na 9 dni (PDF), Narodowe Sanktuarium św. Andrzeja Boboli, 2019, dostęp 27.10.2026.
  4. Parafia św. Andrzeja Boboli w Marciszowie, Nowenna do św. Andrzeja Boboli, źródło Nowenny I wskazane przez sanktuarium.
  5. Katechizm Kościoła Katolickiego, nr 956, 1992.
  6. Sobór Watykański II, Konstytucja dogmatyczna o Kościele Lumen gentium, nr 49, 21 listopada 1964.
  7. Pismo Święte Starego i Nowego Testamentu, Biblia Tysiąclecia, wyd. V, Pallottinum, Poznań 2000.
Agnieszka Rybarczyk
Agnieszka Rybarczyk

Agnieszka Rybarczyk pochodzi z północnej Wielkopolski i od lat jeździ po miasteczkach między Obornikami, Wągrowcem a Chodzieżą, fotografując i opisując ceglane kościoły gotyckie. Rogozińska fara jest dla niej najciekawszym z nich: z kamieniem węgielnym z 1526 roku, dwiema basztami schodowymi i sklepieniami prawie każdego rodzaju. Nie jest historyczką sztuki, przewodniczką z uprawnieniami ani osobą duchowną, nie pracuje też dla parafii. Pisze z publicznie dostępnych źródeł: katalogu parafii Archidiecezji Gnieźnieńskiej, artykułów encyklopedycznych, dawnej strony parafii zachowanej w Internet Archive i opisów zdjęć w Wikimedia Commons. Gdy źródła się różnią, jak przy imieniu fundatora fary, podaje obie wersje. Każdą poprawkę odnotowuje z datą.

Artykuły: 21