Monografia kościoła św. Wita z 2003 roku - co zawiera książka

Opracowała: · stan na

Spis treści

Czym jest monografia kościoła?

Monografia kościoła to opracowanie poświęcone jednemu obiektowi, charakteryzujące się połączeniem historii, architektury, wyposażenia i dziejów lokalnej wspólnoty. Monografia „Kościół św. Wita w Rogoźnie”, wydana przez Rogozińskie Centrum Kultury w 2003 roku, ma 103 strony i dotyczy Rogozińskiej Fary.

Co odróżnia monografię od przewodnika?

Monografia rozwija temat szerzej niż przewodnik: szuka źródeł, zestawia daty, opisuje przemiany budowli i wskazuje dzieła sztuki. Przewodnik pomaga natomiast szybko rozpoznać obiekt podczas spaceru lub wizyty. Oba rodzaje publikacji dobrze się uzupełniają.

  • Monografia kościoła - zwykle porządkuje historię budowy, fundacje oraz późniejsze przebudowy.
  • Przewodnik po świątyni - prowadzi czytelnika od bryły budynku do najważniejszych elementów wnętrza.
  • Katalog zabytków - skupia się na opisie inwentaryzacyjnym, datowaniu i stanie obiektu.
  • Literatura regionalna - często zachowuje informacje, których nie ma w ogólnopolskich podręcznikach.
  • Rejestr zabytków - potwierdza formalną ochronę obiektu, lecz nie zastępuje opowieści o jego dziejach.

Dlaczego lokalna monografia ma znaczenie?

W przypadku mniejszych miast taka książka bywa jedynym zbiorczym punktem odniesienia. Rogozińska Fara ma historię sięgającą średniowiecza, a obecny późnogotycki kościół rozpoczęto kamieniem węgielnym z 3 lipca 1526 roku. Jedna publikacja może połączyć informacje rozproszone między archiwami, opisami zabytków i pamięcią lokalną.

To ważne rozróżnienie: monografia nie jest oficjalnym komunikatem parafii ani instrukcją dla wiernych. Jest źródłem do czytania, porównywania i dalszego sprawdzania.

Monografia lokalna pomaga widzieć kościół nie jako pojedynczy zabytek, lecz jako miejsce, którego architektura, wyposażenie i historia tworzą wspólną opowieść. - opracowanie regionalne, kontekst publikacji o farze w Rogoźnie, 2003

Kościół św. Wita w Rogoźnie (2003): dane wydania

Monografia „Kościół św. Wita w Rogoźnie” ukazała się w 2003 roku nakładem Rogozińskiego Centrum Kultury, pod redakcją ks. Edmunda Ławniczaka, i liczy 103 strony. Te dane potwierdza rekord katalogowy Martin-Opitz-Bibliothek, biblioteki naukowej w Herne.

Kim był ks. Edmund Ławniczak?

Ks. Edmund Ławniczak był proboszczem parafii św. Wita w latach 1983-2004, według archiwalnej listy duszpasterzy dawnej strony parafia-wita.pl. Redakcja książki przypadła więc na końcowy okres jego posługi w Rogoźnie.

Ten kontekst wyjaśnia, dlaczego publikacja pozostaje istotnym śladem lokalnej pamięci. Nie oznacza jednak, że każdą informację z druku należy traktować jako ostateczne rozstrzygnięcie sporów źródłowych.

Kto wydał książkę o Rogozińskiej Farze?

Wydawcą książki było Rogozińskie Centrum Kultury, a rok wydania to 2003. Katalogowy opis bibliograficzny nie podaje tu nakładu, ISBN ani listy autorów poszczególnych części, dlatego tych danych nie należy dopowiadać.

  • Tytuł - „Kościół św. Wita w Rogoźnie” identyfikuje publikację o budynku i parafii w Rogoźnie.
  • Redaktor - Edmund Ławniczak figuruje w rekordzie bibliotecznym jako redaktor książki.
  • Wydawca - Rogozińskie Centrum Kultury wydało publikację w Rogoźnie.
  • Rok - 2003 wskazuje czas powstania książki, nie datę budowy kościoła.
  • Objętość - 103 strony pozwalają odróżnić monografię od krótkiej broszury turystycznej.

Opis bibliograficzny pozwala bezpiecznie wskazać tytuł, redaktora, wydawcę, rok i liczbę stron, ale nie zastępuje lektury konkretnego egzemplarza. - Martin-Opitz-Bibliothek, katalog książki „Kościół św. Wita w Rogoźnie”, 2003

Opis bibliograficzny do skopiowania: Kościół św. Wita w Rogoźnie, red. Edmund Ławniczak, Rogoźno: Rogozińskie Centrum Kultury, 2003, 103 s.

Co zwykle zawiera monografia kościoła parafialnego?

Monografia kościoła parafialnego to publikacja porządkująca dzieje świątyni, architekturę, wyposażenie, osoby związane z parafią oraz materiał ilustracyjny. W przypadku zabytków sakralnych Wielkopolski szczególnie cenne bywają przypisy, fotografie archiwalne i zestawione źródła, których nie widać w krótkich opisach internetowych.

Jakie działy ma typowa monografia kościoła?

Typowa monografia ma kilka rozdziałów, lecz bez wglądu do książki z 2003 roku nie wolno przedstawiać przypuszczalnego układu jako jej rzeczywistego spisu treści. Czytelnik może potraktować poniższą listę jako opis gatunku.

  • Dzieje parafii - obejmują początki miejscowości, wcześniejsze świątynie i kluczowe daty.
  • Architektura kościoła - opisuje bryłę, materiał, układ naw oraz sklepienia.
  • Wystrój kościoła - porządkuje ołtarze, obrazy, rzeźby, chrzcielnice i organy.
  • Duszpasterze - przedstawiają ciąg osób związanych z parafią, jeśli zachowały się źródła.
  • Ilustracje - pomagają porównać widok obecny z dawnymi fotografiami lub detalami.
  • Przypisy i bibliografia - wskazują, skąd autorzy zaczerpnęli informacje.

Czy przewodnik streszcza monografię?

Nie. Niezależny przewodnik może wykorzystać bezpiecznie potwierdzone fakty, ale nie zastępuje książki ani nie odtwarza jej treści rozdział po rozdziale. Najlepiej czytać oba teksty razem: najpierw przewodnik po bryle i wnętrzu, potem monografię dla szerszego kontekstu.

Przy zwiedzaniu warto zestawić lekturę z przewodnikiem po Rogozińskiej Farze. Pozwala to od razu połączyć nazwę elementu z miejscem, które widzi się w świątyni.

Jakie są elementy wystroju kościoła św. Wita?

Wystrój kościoła św. Wita w Rogoźnie tworzą ołtarze, obrazy, rzeźby, chrzcielnica, krucyfiks i organy. Najstarszym wskazywanym elementem jest gotycka mosiężna chrzcielnica z pierwszej połowy XV wieku, a wśród późniejszych dzieł wyróżniają się ołtarz główny z 1897 roku i organy o 24 głosach.

Jak rozpoznać ołtarze i obrazy fary?

Najłatwiej zacząć od datowania, ponieważ wnętrze łączy elementy z kilku epok. Neogotycki ołtarz główny pochodzi z 1897 roku i zawiera figurę św. Wita w towarzystwie św. Modesta oraz św. Krescencji, znanych z tradycji męczeństwa patrona.

  • Ołtarz główny - neogotycki element z 1897 roku, należący do najważniejszych punktów wnętrza.
  • Obraz św. Wita - barokowy wizerunek datowany na drugą ćwierć XVIII wieku.
  • Obraz w srebrnej koszulce - znajduje się przy bocznym ołtarzu i był odnawiany w 1919 roku.
  • Ołtarz różańcowy - późnobarokowy z drugiej połowy XVII wieku.
  • Ołtarz Serca Jezusowego - datowany na ostatnią ćwierć XVIII wieku.
  • Ołtarz z herbem Radwan - stiukowy, około 1700 roku, łączony z Zebrzydowskimi.

Nie każdy detal musi być oglądany w pośpiechu. Dobrą metodą jest wybranie jednego ołtarza, sprawdzenie jego datowania, a potem porównanie stylu z sąsiednimi elementami. W ten sposób barok i neogotyk przestają być abstrakcyjnymi nazwami.

Który element wystroju jest najstarszy?

Najstarszym wymienianym elementem wyposażenia jest gotycka mosiężna chrzcielnica z pierwszej połowy XV wieku. Jest ona starsza od obecnego kościoła, którego budowę rozpoczęto w 1526 roku, co czyni ją szczególnie ważnym świadkiem wcześniejszych dziejów miejsca.

Element Datowanie Znaczenie w opisie wnętrza
Chrzcielnica gotycka 1. połowa XV wieku Najstarszy wskazywany element wyposażenia.
Chrystus Frasobliwy XVI wiek Późnogotycka rzeźba związana z pobożnością pasyjną.
Krucyfiks w łuku tęczowym XVII wiek Element opisywany na archiwalnej stronie parafialnej.
Obraz św. Wita 2. ćwierć XVIII wieku Barokowy wizerunek patrona kościoła.
Ołtarz główny 1897 Neogotycka dominanta prezbiterium.
Organy 24 głosy, 2 manuały i pedał Najważniejszy instrument muzyczny świątyni.

Datowania wyposażenia przytoczono za opisem kościoła św. Wita w Rogoźnie oraz zachowanymi materiałami dawnej strony parafialnej. Rejestr zabytków obejmuje sam kościół pod numerem AK-I-11a/104, z datą wpisu 12 grudnia 1932 roku.

Co pokazują sklepienia i bryła kościoła?

Późnogotycki kościół jest ceglany, częściowo tynkowany, trójnawowy i pseudobazylikowy, z węższym prezbiterium. W nawie głównej oraz prezbiterium występują sklepienia gwiaździste, a w nawach bocznych sklepienia krzyżowe.

  • Kamień węgielny - inskrypcja z 3 lipca 1526 roku znajduje się na ścianie prezbiterium.
  • Baszty schodowe - dwie wieże przy szczycie prowadzą na poddasze i tworzą rzadki układ.
  • Układ cegieł - mur w znacznej części wykonano w polskim układzie cegieł.
  • Zakrystia i skarbiec - dobudowano je w 1668 roku.
  • Kruchta - powstała w 1862 roku według projektu Fryderyka Augusta Stülera.

Dla szerszego tła o patronie można przeczytać tekst o katedrze św. Wita w Pradze oraz osobny materiał o relikwiach świętego Wita.

Gdzie znaleźć monografię z 2003 roku?

Monografii „Kościół św. Wita w Rogoźnie” należy szukać przede wszystkim przez katalogi bibliotek, zaczynając od tytułu i nazwiska redaktora. Rekord Martin-Opitz-Bibliothek potwierdza egzemplarz książki z 2003 roku, ale bieżącą dostępność wypożyczenia lub zakupu czytelnik powinien sprawdzić bezpośrednio w wybranym katalogu.

Jak szukać książki w katalogach bibliotek?

Najpierw wpisz pełny tytuł „Kościół św. Wita w Rogoźnie”, a następnie spróbuj wyszukiwania po haśle „Edmund Ławniczak”. Ten prosty układ ogranicza ryzyko pomylenia książki o rogozińskiej farze z publikacjami o innych kościołach św. Wita.

  1. W katalogu Biblioteki Narodowej wpisz pełny tytuł publikacji oraz rok 2003.
  2. W katalogu NUKAT sprawdź, czy opis wskazuje bibliotekę posiadającą egzemplarz.
  3. W Martin-Opitz-Bibliothek porównaj redaktora, wydawcę i liczbę 103 stron.
  4. W lokalnej bibliotece publicznej zapytaj o możliwość wypożyczenia międzybibliotecznego.
  5. W Wielkopolskiej Bibliotece Cyfrowej wyszukaj tytuł i nazwisko redaktora, nie zakładając istnienia skanu.

Czy monografia jest dostępna w internecie?

Nie ma potwierdzenia, że pełna monografia jest dostępna online. Można przeszukać Wielkopolską Bibliotekę Cyfrową oraz katalogi Biblioteki Narodowej i NUKAT, lecz ewentualne udostępnienie cyfrowe zależy od praw autorskich i decyzji instytucji.

Antykwariaty internetowe mogą czasem oferować egzemplarze, ale ceny i stan dostępności zmieniają się szybko. Przed zakupem sprawdź aktualny opis oferty, wydanie i liczbę stron, zamiast kierować się wyłącznie zdjęciem okładki.

  • Martin-Opitz-Bibliothek - potwierdza opis konkretnego wydania z 2003 roku.
  • Biblioteka Narodowa - pomaga ustalić rekordy bibliograficzne i lokalizacje.
  • NUKAT - łączy katalogi bibliotek naukowych w Polsce.
  • Biblioteka lokalna - może pośredniczyć w sprowadzeniu książki z innej placówki.
  • Wielkopolska Biblioteka Cyfrowa - jest miejscem do sprawdzenia ewentualnych digitalizacji regionalnych.

Jak korzystać z monografii, gdy źródła się różnią?

Gdy źródła o kościele św. Wita podają odmienne dane, najlepiej zachować obie wersje wraz z ich pochodzeniem i nie rozstrzygać sporu bez dokumentu źródłowego. Dotyczy to między innymi fundatora budowy z 1526 roku oraz imienia drugiego budowniczego z Ostroroga.

Komu wierzyć przy różnych informacjach o fundatorze?

Nie należy automatycznie wybierać wersji starszej ani nowszej. Katalog archidiecezji i opis encyklopedyczny wskazują starostę rogozińskiego Mikołaja Dołęgę Kretkowskiego, podczas gdy archiwalna strona parafialna podawała Andrzeja Dołęgę-Kretkowskiego.

Najuczciwsza formuła brzmi: fundację łączy się ze starostą Dołęgą Kretkowskim, przy czym źródła różnią się co do imienia. Więcej o tym zagadnieniu rozwija artykuł fundatorzy fary.

Jak cytować monografię lokalną w pracy?

Najpierw podaj pełny opis bibliograficzny, a po konkretnym twierdzeniu dodaj numer strony z używanego egzemplarza. Jeśli porównujesz książkę z innym źródłem, nazwij oba źródła osobno i wskaż, czego dokładnie dotyczy różnica.

  1. Zapisz autora lub redaktora, pełny tytuł, wydawcę, miejsce i rok wydania.
  2. Dodaj numer strony przy cytacie, opisie zabytku lub konkretnej dacie.
  3. Oddziel informację potwierdzoną od interpretacji autora opracowania.
  4. Porównaj dane z rejestrem zabytków, katalogiem archidiecezjalnym lub innym opracowaniem.
  5. Przy rozbieżności opisz ją wprost, bez sugerowania pewności, której źródła nie dają.

Przykładem jest drugi budowniczy: aktualny opis kościoła wymienia Klemensa z Ostroroga, natomiast archiwalna strona wskazywała Mikołaja z Ostroroga. Różnica jednego imienia może zmienić dalsze poszukiwania archiwalne, dlatego nie warto jej wygładzać.

Monografia, przewodnik czy rejestr zabytków: czym się różnią?

Monografia, przewodnik i rejestr zabytków opisują ten sam kościół z różnych stron: monografia wyjaśnia dzieje, przewodnik ułatwia zwiedzanie, a rejestr potwierdza ochronę konserwatorską. Dla kościoła św. Wita kluczowym formalnym punktem odniesienia jest wpis AK-I-11a/104 z 12 grudnia 1932 roku.

Co daje rejestr zabytków Narodowego Instytutu Dziedzictwa?

Rejestr zabytków identyfikuje chroniony obiekt i jego decyzję konserwatorską, ale nie zastępuje opisu wszystkich obrazów, rzeźb czy wydarzeń parafialnych. Narodowy Instytut Dziedzictwa jest przydatny przede wszystkim do sprawdzenia statusu ochrony.

Kiedy użyć przewodnika, a kiedy książki?

Przewodnik wybierz przed wizytą w kościele, a monografię podczas przygotowywania pracy, artykułu albo rodzinnej historii miejscowości. Rejestr przyda się wtedy, gdy potrzebujesz formalnego potwierdzenia ochrony obiektu.

  • Przewodnik - pomaga rozpoznać nawę główną, prezbiterium i najważniejsze elementy wystroju.
  • Monografia - daje miejsce na przypisy, szerszą chronologię i materiał ilustracyjny.
  • Rejestr zabytków - potwierdza decyzję o objęciu obiektu ochroną konserwatorską.
  • Katalog biblioteczny - służy do identyfikacji wydania i lokalizacji egzemplarza.
  • Strona instytucji kościelnej - pomaga ustalić aktualne dane organizacyjne parafii.

Inne źródła o farze obok monografii

Poza monografią z 2003 roku informacje o kościele św. Wita znajdują się w katalogu archidiecezji, rejestrze zabytków, opisach bibliotecznych i publikacjach regionalnych. Najlepszy obraz Rogozińskiej Fary powstaje przez porównanie źródeł o różnym celu i czasie powstania.

Jak sprawdzać historię patrona świątyni?

Historia św. Wita wymaga oddzielenia faktów hagiograficznych od lokalnej tradycji. Święty Wit jest wspominany 15 czerwca, a z jego kultem łączy się tradycję o Czechach i Dobrawie, której nie należy przedstawiać jako pewnego faktu fundacyjnego Rogoźna.

Pomocnym uzupełnieniem jest tekst tradycja o wezwaniu fary. Pokazuje on, dlaczego relacja między patronem, Pragą i dawnymi ziemiami polskimi wymaga ostrożnego języka.

Czym różni się Kościół rzymskokatolicki od katolickiego?

Kościół katolicki obejmuje Kościół łaciński, nazywany rzymskokatolickim, oraz katolickie Kościoły wschodnie pozostające w jedności z papieżem. Parafia św. Wita w Rogoźnie należy do Kościoła łacińskiego.

  • Kościół łaciński - jest największą częścią Kościoła katolickiego i używa obrządku rzymskiego.
  • Kościoły wschodnie katolickie - zachowują własne obrządki i tradycje liturgiczne.
  • Jedność z papieżem - stanowi cechę wspólną Kościoła łacińskiego oraz katolickich Kościołów wschodnich.
  • Orientalium Ecclesiarum - dekret Soboru Watykańskiego II z 1964 roku opisuje godność i prawa katolickich Kościołów wschodnich.

To rozróżnienie ma charakter informacyjny. Nie zmienia ono lokalnej tożsamości parafii św. Wita ani sposobu zwiedzania jej zabytkowego kościoła.

Najczęściej zadawane pytania

Ile stron ma monografia kościoła św. Wita?

Monografia „Kościół św. Wita w Rogoźnie” liczy 103 strony. Dane pochodzą z rekordu Martin-Opitz-Bibliothek, który wskazuje także rok 2003 i Rogozińskie Centrum Kultury jako wydawcę.

Kto zredagował monografię o farze w Rogoźnie?

Redaktorem książki był ks. Edmund Ławniczak. Archiwalne informacje parafialne podają, że pełnił funkcję proboszcza parafii św. Wita w latach 1983-2004.

Czy monografia rozstrzyga, kto ufundował farę?

Nie należy tego przesądzać bez przeczytania konkretnego egzemplarza książki i porównania jego przypisów. Dostępne źródła różnią się co do imienia Dołęgi Kretkowskiego łączonego z fundacją z 1526 roku.

Jak zacytować książkę w pracy szkolnej?

Podaj tytuł, redaktora, miejsce wydania, wydawcę, rok oraz stronę. Przykład: Kościół św. Wita w Rogoźnie, red. E. Ławniczak, Rogoźno: Rogozińskie Centrum Kultury, 2003, s. 25.

Czy w książce znajduje się pełny spis wyposażenia kościoła?

Nie można tego potwierdzić bez wglądu do spisu treści i wnętrza egzemplarza. Monografie kościołów często opisują wyposażenie, lecz zakres konkretnej książki trzeba sprawdzić w bibliotece.

Kto jest głową Kościoła rzymskokatolickiego?

W nauce katolickiej Chrystus jest głową Kościoła, a papież pełni urząd biskupa Rzymu i widzialnej zasady jedności wiernych. To zagadnienie teologiczne, niezależne od historii konkretnej parafii.

Agnieszka Rybarczyk - pochodzi z północnej Wielkopolski i od lat opisuje ceglane kościoły gotyckie podczas podróży między Obornikami, Wągrowcem a Chodzieżą.

Aktualizacja: październik 2026

Źródła i literatura

  1. Martin-Opitz-Bibliothek, rekord „Kościół św. Wita w Rogoźnie”, opis wydania: Rogozińskie Centrum Kultury, 2003, 103 s.
  2. Kościół św. Wita w Rogoźnie, opis architektury i wyposażenia świątyni.
  3. Archidiecezja Gnieźnieńska, parafia pw. św. Wita w Rogoźnie.
  4. Sobór Watykański II, Orientalium Ecclesiarum, 1964.
  5. Narodowy Instytut Dziedzictwa, rejestr zabytków, wpis kościoła św. Wita: AK-I-11a/104 z 12 grudnia 1932 roku.
  6. Zdjęcie wyróżniające: Błażej Cisowski, CC BY-SA 3.0 pl, Wikimedia Commons, strona pliku.
Agnieszka Rybarczyk
Agnieszka Rybarczyk

Agnieszka Rybarczyk pochodzi z północnej Wielkopolski i od lat jeździ po miasteczkach między Obornikami, Wągrowcem a Chodzieżą, fotografując i opisując ceglane kościoły gotyckie. Rogozińska fara jest dla niej najciekawszym z nich: z kamieniem węgielnym z 1526 roku, dwiema basztami schodowymi i sklepieniami prawie każdego rodzaju. Nie jest historyczką sztuki, przewodniczką z uprawnieniami ani osobą duchowną, nie pracuje też dla parafii. Pisze z publicznie dostępnych źródeł: katalogu parafii Archidiecezji Gnieźnieńskiej, artykułów encyklopedycznych, dawnej strony parafii zachowanej w Internet Archive i opisów zdjęć w Wikimedia Commons. Gdy źródła się różnią, jak przy imieniu fundatora fary, podaje obie wersje. Każdą poprawkę odnotowuje z datą.

Articles: 127